Trong bối cảnh công nghiệp hóa, tự động hóa và hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, mô hình các rủi ro liên quan đến phơi nhiễm nghề nghiệp dường như ngày càng trở nên phức tạp và biến động hơn. Các yếu tố có hại không còn mang tính ổn định tuyến tính mà có thể thay đổi theo chu kỳ sản xuất, mật độ vận hành thiết bị và điều kiện vi khí hậu. Quá trình này đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy quản lý và thúc đẩy chuyển đổi sang mô hình quản trị dựa trên dữ liệu thời gian thực.
Phơi nhiễm nghề nghiệp được hiểu là sự tiếp xúc của người lao động (NLĐ) với các yếu tố nguy cơ (các tác nhân hóa học, vật lý, sinh học…) phát sinh trong môi trường lao động (MTLĐ) có khả năng gây tác động bất lợi đến sức khỏe. Theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), các yếu tố phơi nhiễm nghề nghiệp là một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến gánh nặng bệnh tật và tai nạn lao động (TNLĐ) trên toàn cầu. Việc nhận diện, giám sát và kiểm soát các yếu tố phơi nhiễm trong môi trường làm việc vì vậy được xem là nội dung cốt lõi trong công tác bảo vệ sức khỏe người lao động và phòng ngừa bệnh nghề nghiệp. Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi số, việc ứng dụng công nghệ tiên tiến vào quan trắc môi trường lao động (QTMTLĐ) mở ra nhiều cơ hội quan trọng. Tuy nhiên, tại Việt Nam hiện nay việc ứng dụng hệ thống quan trắc phơi nhiễm thời gian thực trong quản lý MTLĐ vẫn còn hạn chế.
Các hệ thống quan trắc thông minh, hay còn gọi là QTMTLĐ tự động liên tục, có thể cung cấp dữ liệu tức thời về mức độ phơi nhiễm, hỗ trợ phân tích xu hướng và phục vụ ra quyết định quản lý linh hoạt. Đây là xu hướng tất yếu trong tiến trình hiện đại hóa hệ thống quản lý an toàn vệ sinh lao động (ATVSLĐ) tại Việt Nam, góp phần bảo vệ sức khỏe NLĐ, nâng cao năng lực cạnh tranh và hướng tới phát triển bền vững của doanh nghiệp.
ThS. Phạm Thị Kim Nhung1, TS. Lộ Nhật Trường2, ThS. Đặng Văn Bình3
1Khoa Môi trường và Bảo hộ lao động, Trường Đại học Tôn Đức Thắng
2Khoa Công nghệ Hóa học, Trường Đại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh
3Khoa Chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Trường Đại học phòng cháy chữa cháy
(nguồn: Tạp chí Khoa học An toàn - Sức khỏe & Môi trường lao động số 1/2026 tr.44-48)
