Lực lượng lao động không chỉ đối mặt với các nguy cơ tai nạn lao động truyền thống mà còn phải chống chọi với môi trường làm việc chịu tác động kép từ nhiệt độ gia tăng, bụi mịn, tiếng ồn và các yếu tố độc hại gia tăng. Nhận thức rõ thực trạng này, thành phố Hà Nội đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm xây dựng môi trường làm việc an toàn, chủ động phòng ngừa rủi ro sức khỏe cho người lao động.
Thách thức từ môi trường đô thị
Hà Nội là trung tâm kinh tế – xã hội năng động với hơn 255.000 doanh nghiệp đang hoạt động cùng hàng triệu lao động thuộc cả khu vực có quan hệ lao động lẫn khu vực phi chính thức. Sự phát triển nhanh chóng của các công trình xây dựng, mạng lưới giao thông và các khu – cụm công nghiệp giúp gia tăng năng lực kinh tế nhưng cũng tạo áp lực lớn lên chất lượng không khí. Tình trạng bụi mịn PM2.5 vào các đợt nghịch nhiệt cùng các đợt nắng nóng gay gắt do biến đổi khí hậu đã tác động trực tiếp đến sức khỏe của lực lượng lao động ngoài trời cũng như lao động trong các xưởng sản xuất.
Theo báo cáo tình hình thực hiện chính sách, pháp luật về ATVSLĐ năm 2025 của UBND thành phố Hà Nội, toàn địa bàn ghi nhận 131.221 lao động đang phải làm việc trong điều kiện nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.
Lực lượng lao động trên địa bàn thành phố Hà Nội phải chịu nhiều tác động do biến đổi khí hậu và ô nhiễm đô thị.
Về phân loại sức khỏe, qua tổng hợp từ 963 doanh nghiệp, kết quả phân loại sức khỏe người lao động ghi nhận có 12.026 người đạt sức khỏe loại I, 121.791 người loại II, 96.359 lao động loại III, 16.325 người loại IV và 1.735 người loại V.
Về quan trắc môi trường lao động, trong năm 2025, các đơn vị đã thực hiện quan trắc 111.166 mẫu môi trường lao động. Qua đó, phát hiện 7.898 mẫu không đạt tiêu chuẩn vệ sinh, tập trung chủ yếu vào các yếu tố nhiệt độ, ánh sáng và tiếng ồn. Đây chính là những tác nhân hàng đầu dẫn đến các BNN mạn tính như điếc nghề nghiệp, bệnh đường hô hấp, bệnh về mắt và tim mạch…
Để ứng phó với những thách thức trên, Thành ủy và UBND thành phố Hà Nội đã chủ động ban hành hệ thống văn bản chỉ đạo đồng bộ và dài hạn. Nổi bật là Kế hoạch số 394/KH-UBND ngày 31/12/2024; các Kế hoạch số 61/KH-UBND và 79/KH-UBND về Tháng hành động ATVSLĐ; Kế hoạch số 222/KH-UBND ngày 04/8/2025 và Chương trình số 10/CTr-UBND ngày 18/10/2025 cho giai đoạn 2026 – 2030. Hội đồng ATVSLĐ thành phố cũng nhanh chóng được kiện toàn theo Quyết định 3108/QĐ-UBND và Quyết định 1017/QĐ-UBND nhằm phát huy vai trò điều phối liên ngành hiệu quả ngay sau khi sắp xếp lại các đơn vị hành chính.
Cùng với công tác chỉ đạo, nguồn lực tài chính đầu tư cho công tác phòng ngừa, nâng cao điều kiện lao động tiếp tục được duy trì ở mức cao. Cụ thể, riêng năm 2025, tổng kinh phí huy động cho công tác tuyên truyền, huấn luyện ATVSLĐ ước đạt trên 53,8 tỷ đồng; cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn đã đầu tư khoảng 559 tỷ đồng cho các biện pháp kỹ thuật an toàn và 244,5 tỷ đồng cho các biện pháp cải thiện vệ sinh lao động.
Đối với việc phân cấp quản lý, thành phố đã thực hiện phân cấp cho UBND cấp xã tiếp nhận khai báo sử dụng máy, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động, giúp tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả giám sát tại cơ sở.
Đồng bộ giải pháp chăm sóc sức khỏe và huấn luyện an toàn
Thời gian qua, công tác huấn luyện, phổ biến kiến thức ATVSLĐ được UBND thành phố Hà Nội chỉ đạo và giao Sở Nội vụ Hà Nội phối hợp tổ chức triển khai thực hiện rộng khắp với nhiều hình thức đa dạng. Kết quả chỉ tính riêng trong năm 2025, toàn thành phố đã huấn luyện cho 171.440 lượt người thuộc diện có quan hệ lao động; các doanh nghiệp phối hợp với tổ chức dịch vụ mở gần 3.000 lớp cho trên 210.000 lượt người; 45/45 công đoàn cấp trên cơ sở phối hợp hoàn thành tập huấn cho 64.100 an toàn, vệ sinh viên tại 2.125 doanh nghiệp.
Đối với nhóm lao động phi chính thức, Sở Nội vụ đã tổ chức 10 lớp tập huấn riêng, phù hợp với đặc thù ngành nghề cho lao động tự do, thu hút từ 80 đến 100 người tham gia mỗi lớp. Ngoài ra, đơn vị còn phối hợp tiến hành treo gần 8.700 băng rôn, pa-nô; phát 10.000 tờ rơi và 5.000 ấn phẩm hướng dẫn; tổ chức khám sức khỏe miễn phí cho hơn 500 người lao động trong Lễ phát động Tháng hành động ATVSLĐ.
Về tình hình mắc BNN, trong năm 2025, thành phố Hà Nội ghi nhận 13 trường hợp mắc mới BNN và hiện đang chi trả trợ cấp hằng tháng cho 533 trường hợp mắc BNN theo quy định. Tổng số người tham gia bảo hiểm tai nạn lao động, BNN bắt buộc là 2.513.563 người (chiếm 48,0% lực lượng lao động trong độ tuổi), với tổng số thu đạt 1.103,3 tỷ đồng; toàn thành phố đã giải quyết chế độ bảo hiểm TNLĐ, BNN cho 1.067 lượt người với tổng số tiền hơn 93,9 tỷ đồng.
Tiếp đến, công tác chăm sóc nhóm lao động đặc thù cũng được Hà Nội chú trọng. Trong năm, thành phố có hơn 2.400 nữ công nhân đã được khám sức khỏe sinh sản, tư vấn và cấp phát thuốc miễn phí; Liên đoàn Lao động thành phố cũng chi hỗ trợ trực tiếp cho 294 công nhân bị TNLĐ, BNN với kinh phí hơn 306,5 triệu đồng.
Thời gian tới, để chủ động phòng ngừa BNN, ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu và ô nhiễm không khí đô thị, thành phố Hà Nội sẽ tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, số hóa dữ liệu về quan trắc môi trường lao động, hồ sơ sức khỏe công nhân và báo cáo tai nạn/BNN trực tuyến để kịp thời phân tích, cảnh báo sớm nguy cơ. Kiểm soát nghiêm ngặt môi trường làm việc bằng việc tăng cường kiểm tra, giám sát các cơ sở phát sinh nhiều bụi, tiếng ồn, nhiệt độ cao; đồng thời yêu cầu doanh nghiệp trang bị hệ thống lọc khí, thông gió và phương tiện bảo hộ cá nhân phù hợp với điều kiện thời tiết khắc nghiệt…
Công tác phòng ngừa BNN và bảo vệ sức khỏe người lao động trong bối cảnh biến đổi khí hậu và ô nhiễm đô thị là nhiệm vụ vừa mang tính cấp bách, vừa mang tính chiến lược lâu dài. Sự chủ động của chính quyền thành phố, trong đó hạt nhân là Sở Nội vụ cùng tính tuân thủ của doanh nghiệp và sự chủ động tự bảo vệ của người lao động sẽ là chìa khóa để Hà Nội xây dựng một môi trường lao động an toàn, hiện đại, phát triển bền vững./.
Linh Giang
